De publicatie van de nieuwe conceptkerndoelen voor burgerschap in maart 2024 is een grote stap gezet richting de algehele integratie van burgerschap in het voortgezet onderwijs. Op basis van deze conceptkerndoelen kunnen scholen en docenten gaan kijken hoe ze concreet invulling gaan geven aan burgerschap in hun onderwijspraktijk. Om het proces te vergemakkelijken wordt vanuit het SLO aangeraden om burgerschap te integreren in de verschillende leergebieden. 

Sinds de nieuwe wet omtrent burgerschapsonderwijs uit 2021 zijn we binnen onze methodes bezig geweest om burgerschap een vaste plek te geven in onze lesmethodes. Zo helpen we scholen in het voortgezet onderwijs bij het integreren van burgerschap. In dit blog lees je per methode hoe we aandacht besteden aan burgerschap en vind je voorbeelden hiervan uit de methode.

Wil je meer weten over de conceptkerndoelen? Lees dan hier ons blog waarin we de zes nieuwe conceptkerndoelen kort voor je op een rijtje zetten. 

Tijd voor Geschiedenis (geschiedenis voor het vo)

In Tijd voor Geschiedenis is burgerschap veelal geïntegreerd in de verschillende hoofdstukken en de bijbehorende opdrachten. In de methode vind je een schema waarin overzichtelijk wordt weergegeven welke onderdelen van burgerschap aan de orde komen in de verschillende hoofdstukken.

De opdrachten bevatten meestal een onderbouwde eigen mening, een vergelijking met de situatie van vandaag de dag of een vergelijking met het eigen leven. Daarnaast wordt er regelmatig lesmateriaal omtrent actuele thema’s en onderwerpen toegevoegd aan de methode, dit onderdeel in de methode heet ‘Actualiteit’. 

Voorbeeld van burgerschap-gerelateerde vragen in Tijd voor Geschiedenis.

Voorbeeld van burgerschap-gerelateerde vragen in Tijd voor Geschiedenis.

Paspoort 21 (mens & maatschappij voor de vmbo onderbouw)

Ook in Paspoort 21 integreren we burgerschap actief in de verschillende hoofdstukken en opdrachten. De verschillende thema’s die aan bod komen binnen de methode zorgen ervoor dat er uitgebreid aandacht wordt besteed aan burgerschap.

Net zoals bij Tijd voor Geschiedenis vind je in de online omgeving een kopje ‘Burgerschap’. Als je hierop klikt, kom je bij een duidelijk overzicht van de verschillende onderdelen van burgerschap per thema van Paspoort 21. Zo weet je precies welke burgerschapsdoelen in welk thema aan bod komen. 

Voorbeeld van burgerschap-gerelateerde vragen in Paspoort 21.

Voorbeeld van burgerschap-gerelateerde vragen in Paspoort 21.

iSociety (maatschappijleer en burgerschapsvorming voor het vo)

In het vak maatschappijleer worden de inhouden van een aantal sociale wetenschappen gecombineerd tot een basisniveau van kennis en vaardigheden op het gebied van politiek, recht, communicatiewetenschap, sociologie en kennis van de arbeidsmarkt. In iSociety komen de benodigde kennis en vaardighedencomponenten van burgerschapsvorming geïntegreerd in de verschillende hoofdstukken aan bod.

Hoofdstuk 6 is specifiek gericht op de afronding van de leerinhoud van burgerschap. Dit hoofdstuk bevat de aspecten van burgerschapsvorming die niet in de standaardstof van Maatschappijleer zitten. In de methode vind je een overzicht waarin je per hoofdstuk kan zien welke onderdelen van burgerschapsvorming aan bod komen en de bijbehorende maatschappijleer-domeinen. 

Net zoals in Tijd voor Geschiedenis is ‘Actualiteit’ ook te vinden in iSociety. Onder het kopje ‘Actualiteit’ wordt regelmatig nieuw lesmateriaal toegevoegd waarbij wordt ingezoomd op actuele thema’s en onderwerpen. 

Voorbeeld van burgerschap-gerelateerde vragen in iSociety.

Voorbeeld van burgerschap-gerelateerde vragen in iSociety.

BeatsNbits (muziek voor het vo) 

In de nieuwe editie van BeatsNbits lineair besteden we in elk hoofdstuk aandacht aan burgerschap. In BeatsNbits modulair komt in elke theorie een opdracht burgerschap aan bod. Opdrachten die betrekking hebben op burgerschap hebben de titel ‘Maatschappelijk’. Ook binnen BeatsNbits vind je een handig overzicht waarin je kan zien welke onderdelen van burgerschap in welke hoofdstukken aan bod komen.

Voorbeeld van burgerschap-gerelateerde vragen in BeatsNbits.

Voorbeeld van burgerschap-gerelateerde vragen in BeatsNbits.

CKV-lab (CKV voor de vo bovenbouw)

Ook in onze gloednieuwe methode CKV-lab besteden we de nodige aandacht aan burgerschap. De methode kent verschillende modules en de modules hebben een vaste opbouw. Kunst & context is hier een onderdeel van. Hier vind je onder het kopje ‘Maatschappij’ lesmateriaal dat aansluit op het vak burgerschap inclusief bijbehorende vraag waarover je in de klas kan discussiëren. 

Voorbeeld van burgerschap-gerelateerde vragen in CKV-lab.

Voorbeeld van burgerschap-gerelateerd lesmateriaal in CKV-lab.


Eenvoudig aandacht voor burgerschap

Door de integratie van burgerschap in onze lesmethodes hoef je je als docent geen zorgen meer te maken of je aan de nieuwe eisen voldoet. Bovendien zorgen de verschillende overzichten in de methodes ervoor dat je op een eenvoudige manier aan je sectie en directie kan laten zien dat je in je lessen aandacht besteedt aan burgerschap. Zo zorgen we samen voor een goede integratie van burgerschap in het onderwijs. 


Wil je op de hoogte blijven van alle ontwikkelingen binnen onze lesmethodes?
Meld je dan hieronder aan voor onze nieuwsbrief.

Altijd op de hoogte zijn?

Meld je aan voor onze nieuwsbrief en ontvang tips, tools en bronnen om het lesgeven beter en eenvoudiger te maken.


De nieuwe conceptkerndoelen voor burgerschap in de onderbouw van het voortgezet (speciaal) onderwijs zijn bekend. Met de aanscherping van de wet op burgerschapsonderwijs in 2021 krijgen docenten en scholen niet alleen de opdracht, maar ook de kans om burgerschapsvorming doelgericht en samenhangend te integreren in hun onderwijspraktijk. De nieuwe conceptkerndoelen - samengesteld door het landelijk expertisecentrum voor het curriculum SLO - die in maart 2024 zijn gepubliceerd zijn een onderdeel hiervan.

In dit blog hebben we de zes nieuwe conceptkerndoelen voor je op een rijtje gezet. Naast een korte toelichting, vind je bij elk conceptkerndoel een aantal voorbeelden van mogelijke toepassingen in de onderwijspraktijk. Klik op het pijltje voor de toelichting en voorbeelden.

Kerndoel 1. Schoolcultuur
De school zorgt voor een democratische cultuur.

Hierbij gaat het om het creëren van een veilige en inclusieve omgeving, democratische waarden benadrukken, kritisch denken stimuleren en actualiteiten integreren.

Voorbeelden: Leerlingen betrekken bij het inrichten van de mediatheek, het organiseren van themadagen en bevorderen van ouderbetrokkenheid.


Kerndoel 2. Diversiteit
De leerling handelt respectvol vanuit kennis over een diverse samenleving.

Hierbij gaat het om begrip van grondwettelijke bescherming, kennis van diversiteit, afwijzing van discriminatie en reflecteren op eigen gedrag en offline/online identiteit.

Voorbeelden: interviewen van mensen met verschillende culturele achtergronden, meedoen aan uitwisselingen en discussies voeren over vooroordelen en discriminatie.


Kerndoel 3. Democratische waarden
De leerling geeft aan hoe diens handelen verbonden is met democratische waarden.

Hierbij gaat het om kennis over vrijheid, gelijkheid en solidariteit, kennis over het belang van de grondwet en mensenrechten, bevragen van morele en ethische perspectieven en het ethisch reflecteren op de effecten van het eigen handelen.

Voorbeelden: film maken over AI-rechten, gesprekken met gastsprekers bij vrijheid in het gedicht is geweest en verbinden van online/offline gedrag met democratische waarden.


Kerndoel 4. Maatschappelijke betrokkenheid
De leerling verkent verschillende mogelijkheden om bij te dragen aan de samenleving.

Hierbij gaat het om kennis over burgerrollen en -rechten, het vormgeven van maatschappelijke betrokkenheid en het reflecteren op eigen bijdrage aan de samenleving.

Voorbeelden: scenario’s maken voor verbetering van de omgeving, bijdragen aan het organiseren van maatschappelijke activiteiten en inzetten van digitale media voor het onder de aandacht brengen van misstanden.


Kerndoel 5. Democratische betrokkenheid
De leerling verkent hoe die democratisch handelen binnen de democratische rechtsstaat kan vormgeven.

Hierbij gaat het om begrip van macht en invloed in een democratische rechtsstaat, begrip van verschillende vormen van inspraak en besluitvorming en communiceren op een respectvolle manier.

Voorbeelden: het opstellen van klassenregels, een bezoek brengen aan een rechtbank of de Tweede Kamer en het organiseren van scholierenverkiezingen.


Kerndoel 6. Maatschappelijke vraagstukken
De leerling weegt af welke mogelijkheden die heeft om ten aanzien van maatschappelijke vraagstukken te handelen.

Hierbij gaat het om analyse van belangen en perspectieven in maatschappelijke kwesties, communiceren van persoonlijke opvattingen, kijken naar de invloed van de eigen identiteit en waarden op het handelen, verkennen van individuele en collectieve bijdragen aan oplossingen.


Voorbeelden: oplossingen bedenken voor regionale vraagstukken, het maken van kunstuitingen over misstanden en betogen over maatschappelijke onderwerpen.


Integratie van burgerschap in de leergebieden
Het is voor burgerschap van belang dat het geïntegreerd wordt in de andere leergebieden. Door burgerschap te integreren in vakken zoals Nederlands en Mens & Maatschappij kunnen scholen doelgericht invulling geven aan burgerschap in hun onderwijs. Om dit te stimuleren en concreet te maken besteden we binnen onze lesmethodes op verschillende manieren aandacht aan burgerschap. Wil je hier meer over weten? Lees dan hier het blog over de integratie van burgerschap in onze lesmethodes.

Beproeven conceptkerndoelen
Begin schooljaar 2024/2025 wordt er gestart met het beproeven van de conceptkerndoelen. In deze fase wordt er verder gekeken naar wat er nodig is om deze nieuwe kerndoelen in te voeren. Scholen kunnen wel alvast aan de slag met de invulling van Burgerschap aan de hand van de huidige conceptkerndoelen. In de fase van beproeven gaat het namelijk alleen om het aanscherpen van de kerndoelen; er zullen dus geen grote wijzigingen plaatsvinden.

Wil je meer informatie over de conceptkerndoelen?

Wil je op de hoogte blijven van de laatste ontwikkelingen?

Altijd op de hoogte zijn?

Meld je aan voor onze nieuwsbrief en ontvang tips, tools en bronnen om het lesgeven beter en eenvoudiger te maken.


Europapa! Europapa! - Waarschijnlijk kan je in het muzieklokaal ook niet om de hit van Joost heen. En met het Eurovisiesongfestival voor de deur, is dit het perfecte moment om met je leerlingen aan de slag te gaan met de Nederlandse inzending van dit jaar.

Daarom hebben we een speciale Europapa-lesbrief ontwikkeld, die jij helemaal gratis kan downloaden!

Spelen, zingen en natuurlijk hakken
In deze lesbrief gaan de leerlingen op praktische wijze aan de slag met het liedje. Er wordt gezongen, gespeeld en zelfs gehakt. En uiteraard geven ze douze points aan hun favoriete liedje. De inhoud van deze lesbrief kun je verspreiden over één of twee lesuren van 50-60 minuten.

Europapa in Songlab
Daarnaast kan je ook zonder lesbrief aan de slag met het nummer, want Europapa is gewoon te vinden in Songlab van BeatsNbits.

Hoe kun je de lesbrief ontvangen?
Simpel! Vul hieronder je e-mailadres in en ontvang de gratis Europapa-lesbrief in je mailbox. 

Start nu met BeatsNbits en ontvang en MIDI-keyboard klassenset cadeau!

De klassenset bestaat uit vier M-Audio Keystation 49 MK3 MIDI-keyboards (of vergelijkbaar). Deze MIDI-keyboards kun je tevens gebruiken in de methode. Sluit het MIDI-keyboard aan op je device en ga direct aan de slag!

Wil je profiteren van de MIDI-keyboardactie? Meld je dan vrijblijvend aan via het onderstaande formulier. Onze adviseurs nemen contact met je op om te bespreken of jouw school voldoet aan de voorwaarde.

‘Wat vandaag gebeurt, zou morgen al in de methode kunnen staan.’

Bart Lodder is docent maatschappijleer en geschiedenis bij het Pleysier College Zefier in Den Haag. Afgelopen schooljaar is Bart gestart met iSociety. Hij kwam bij de methode terecht nadat hij al geruime tijd gebruik maakte van Paspoort 21; de Vodix-methode voor mens en maatschappij voor in de onderbouw. Toen hij de kans kreeg om maatschappijleer te geven in de bovenbouw, greep hij die met beide handen aan en ging hij aan de slag met iSociety.

“Ik werk in het speciaal onderwijs, en omdat niet alle leerlingen fulltime naar school gaan, biedt de flexibiliteit van iSociety hen de mogelijkheid om op elk gewenst moment verder te werken,” begint Bart zijn verhaal. Hij benadrukt ook het belang van de actualiteit van de methode: "Wat vandaag gebeurt, zou morgen al in de methode kunnen staan. Dit maakt de lesstof relevant en sluit nauw aan bij de belevingswereld van mijn leerlingen.”

Complexe thema’s
Bij het vak maatschappijleer kan je niet om complexe thema’s heen. Ondanks dat behandelt hij toch de moeilijkere onderwerpen in de klas. Al merkt hij bij zijn leerlingen wel een sterke voorkeur naar bepaalde thema’s. “Alles wat te maken heeft met rechtszaken is ontzettend spannend, en alles wat gaat over politiek is stom. En dat is soms lastig. Daarom is het fijn dat iSociety op een behapbare manier uitlegt hoe de politiek in Nederland werkt”, vertelt hij. Bart glimlacht terwijl hij terugdenkt aan een opmerking van een leerling: "Oh meneer, nu snap ik het pas. Nu begrijp ik dat mijn vader elk jaar klaagt wanneer hij moet stemmen. Omdat het zo vaak gebeurt in verschillende vormen!”

Bart merkt op dat het onderwerp 'rechtszaak en criminaliteit' vaak als stoer en spannend wordt beschouwd.  Hij vindt dat dit onderwerp in de lesmethode op een respectvolle en aangename manier wordt behandeld. Hij benadrukt dat zijn leerlingen verschillende achtergronden hebben en diverse ervaringen met dit onderwerp. “Ze hebben beelden gevormd op basis van hun eigen ervaring en het hoofdstuk biedt een mooie aanvulling op hun belevingswereld”, legt Bart uit. 

Als aanvulling op theorie maakt hij wekelijks gebruik van het praktijkgerichte hoofdstuk ‘Leren door te doen’. Volgens hem is het niet alleen belangrijk om over deze onderwerpen te praten, maar ook om er actief mee bezig te zijn.

Toetsen en examens
“Ik was lang op zoek naar een methode die niet alleen goed aansloot op de schoolexamens, maar ook op de staatsexamens voor het speciaal onderwijs”. Een zoektocht die hij heeft kunnen beëindigen vanwege een handige functie in iSociety.  “De plaknotities helpen mij om aantekeningen te maken bij het lesmateriaal. Hierdoor kan ik de stof zodanig specificeren dat het aansluit op wat mijn leerlingen moeten kennen voor het staatsexamen”. 

Een andere functie waar Bart veel gebruik van maakt zijn de toetsen. “Door middel van makkelijke aanpassingen kan ik verschillende versies van een toets geven, afhankelijk van de behoeften van de leerlingen."

Toegankelijk voor zowel de leerling als de leerkracht
Een speciale voorleesfunctie, zodat een leerling die moeite heeft met lezen kan luisteren naar de tekst. Het zijn maar kleine dingen om de toegankelijkheid van de lesmethode te verbeteren, maar volgens Bart maken ze een groot verschil. “Het voelt voor deze leerling alsof er rekening wordt gehouden met hem en zijn behoeften.”

Bart is niet alleen enthousiast over de toegankelijkheid voor leerlingen, maar ook over het gebruiksgemak voor docenten. “Ik weet dat het ook collega’s gaat helpen, daarom probeer ik ze te overtuigen.” Als we naar toelichting vragen begint hij over de flexibiliteit en de technische mogelijkheden in de methode: "Het kost slechts drie klikken om iets te veranderen, zonder dat je er een handleiding voor nodig hebt. Je krijgt veel ruimte en vrijheid, met weinig moeite.”

Bart sluit af met een laatste opmerking: "Ik zou willen dat iSociety ook voor vmbo-leerlingen beschikbaar is. Dat gun ik het vmbo. Bovendien is het prettig dat ik veel leerjaren en niveaus kan bedienen binnen één omgeving."

Bart, dan hebben wij goed nieuws! Het lesmateriaal voor het vmbo is sinds kort compleet afgerond!    

Wil je meer weten over de toegankelijkheid van iSociety en onze andere lesmethodes?
Lees dit blog en ontdek hoe we streven naar inclusief onderwijs.

Goed lesmateriaal moet voor iedereen toegankelijk zijn, of je nu slechtziend, doof of blind bent. Bij Vodix zetten we ons in om al ons lesmateriaal voor iedereen toegankelijk te maken en te houden. Veel aanpassingen die wij daarvoor aan onze methodes doen vinden achter de schermen plaats, zoals het gebruik van duidelijke koppen, het correct gebruik van lijsten, en ervoor zorgen dat tekst echt als tekst herkend wordt, en knoppen als knoppen. Dit soort aanpassingen vinden plaats in onze broncode. Hierdoor kan hulpapparatuur zoals voorlees- of vergrootsoftware en brailleleesregels ons materiaal ‘begrijpen’. Als gebruiker zonder enige beperking merk je van deze aanpassingen niets. Er zijn ook een aantal zaken verbeterd die wél gaan opvallen, en daarover vertellen wij hieronder meer. 

Enkele maanden geleden zijn we samen met Stichting Dedicon, die zich inzet voor toegankelijke tekst en beeld voor iedereen, begonnen met een project. We onderzochten wat we als uitgever al deden om lesmateriaal toegankelijk te maken, waar we kansen zagen om dit te verbeteren, en welke uitdagingen we tegenkwamen. Onlangs organiseerden we zelfs een hackathon waar we keken naar situaties in onze methode Tijd voor Geschiedenis en hoe we die konden verbeteren. Neem bijvoorbeeld een wereldkaart met verschillende kleuren. In de legenda worden deze kleuren uitgelegd, maar hoe begrijpt een kleurenblinde leerling dit? Wat nou als we, in plaats van kleuren, met structuren werken? En wat als die wereldkaart essentieel is voor een toetsvraag, maar een leerling is blind? Zoals je kunt zien (no pun intended), geen simpele uitdaging!

De hackathon heeft enkele concrete punten opgeleverd waarmee we meteen aan de slag zijn gegaan. Deze punten zijn ook aan de oppervlakte zichtbaar, dus de kans is aanwezig dat jou binnenkort iets gaat opvallen! Hiermee hebben we ervoor gezorgd dat Tijd voor Geschiedenis, en binnenkort ook onze andere lesmethodes, nóg toegankelijker zijn. 

In de toekomst zullen we ons blijven inzetten om ons lesmateriaal toegankelijker te maken door alternatieve leesvormen aan te bieden die hoorbaar of voelbaar zijn. We streven naar inclusief lesmateriaal. Als je leerlingen in de klas hebt met visuele of auditieve beperkingen en meer wilt weten over de tools om hen te ondersteunen, laat het ons of Stichting Dedicon weten.

We dragen graag ons steentje bij!

Wij zetten ons in voor Toegankelijk Publiceren.
© Vodix 2022
Privacybeleid

crossmenu